Pasen in Griekenland en KretaKretenzische tradities met Orthodox Pasen  
Tenminste 95 procent van alle Grieken zegt lid te zijn van de Griekse Orthodoxe Kerk, onderdeel van de Oosters Orthodoxe Kerk. Tot het jaar 1054 hoorden de Oosters Orthodoxe Kerk en de Rooms-Katholieke Kerk bij elkaar. Theologische, politieke en culturele verschillen van opvatting deden de kerk splijten in twee en deze kerkscheuring werd nooit meer herzien. Hoewel religie een stevige invloed heeft op het doen en laten van de Grieken zijn jonge Grieken geen vrome kerkbezoekers. Behalve met Pasen worden kerkdiensten hoofdzakelijk bezocht door oudere vrouwen en jonge kinderen. En de Grieken ontduiken vaak de officiële leer van hun eigen Kerk door vast te houden aan eeuwenoude symbolen, rituelen en gebruiken van ver voor de intrede van het Orthodox Christelijke geloof. Veel van hun tradities met Pasen zijn van heidense oorsprong. Die eeuwenoude religieuze tradities zijn nog springlevend en Kerstmis, Pasen en Maria Hemelvaart (15 augustus) worden beschouwd als de grootste religieuze Griekse feestdagen, die door heel Griekenland uitgebreid worden gevierd. Daarvan is juist Pasen de belangrijkste feestdag en komt Kerstmis in de Grieks Orthodoxe kerk slechts op de tweede plaats.
Orthodox Pasen wordt gevierd in Servië, Roemenië, Griekenland, Rusland en de Oekraïne, maar ook in de oriëntaalse orthodoxe kerken: de koptische, Syrische, Armeense en Ethiopische kerk. Hun Pasen valt vaak op andere data dan 'ons' Pasen, omdat de Orthodoxe kerk voor de bepaling de Juliaanse kalender gebruikt en niet 'onze' Gregoriaanse kalender. Er werd besloten Pasen te bepalen aan de hand van de volle maan op de meridiaan van Jerusalem, in plaats van de officiële volle maan. In de eerste paar eeuwen na Christus vierde bijna iedere plaatselijke kerk Pasen op een verschillende datum. Sommige kerken bepaalden de datum aan de hand van het Joodse Pesach, andere vierden Pasen ieder jaar op 27 maart, en zo waren er nog meer tradities die allemaal een andere uitkomst gaven. Het eerste Oecumenische Concilie in Constantinopel maakte daar een eind aan en besloot dat het feest van de Opstanding altijd na Pesach moest vallen, zoals ook de Opstanding zelf na Pesach was. Verder moest het een zondag zijn, de eerste dag van de week, als de nieuwe of Achtste Dag van de Schepping. Een vaste datum kwam dus niet in aanmerking. U vindt hier een methode om de datum van Grieks Pasen zelf te kunnen berekenen. Zeer interessant, als u van puzzelen houdt! Data aanstaande Grieks Orthodoxe Paaszondagen: (*= zelfde)
U vindt meer data hier
Data aanstaande Katholieke en Protestantse Paaszondagen: (*= zelfde)
Veel paastradities zijn ver voor de Christelijke tijd ontstaan. Zo is Kerstmis verbonden met de midwinterfeesten en hangt Pasen samen met de heidense rituelen bij de komst van de lente. Mogelijkerwijs is de Engelse naam voor Pasen, Easter, afkomstig van de Angelsaksische godin van de lente Eostre. Pasen is ook geassocieerd met het Joodse festival van Heengaan, of Pesach. In het Grieks heet Pasen Pascha, wat heengaan betekent: van leven naar dood naar leven, van aarde naar de hemel.
Een van de meest gebruikelijke Christelijke symbolen van Pasen is het lam. Het wordt dan vaak afgebeeld met een bannier met een kruis en staat bekend als het Lam Gods (Agnus Dei). Het symbool komt van het Joodse Pesach festival waarbij vroeger een lam werd geofferd. De eerste Christenen, die van Hebreeuwse afkomst waren, associeerden het offer van het lam met het lijden van Christus aan het kruis. Ze verbonden het vreugdevolle Pesach festival, dat de bevrijding herdacht van de Hebreeuwers uit de jaren van verbanning in Egypte, met de verlossing uit de dood, voorgesteld door de Opstanding van Jezus. De populariteit van lamsvlees met Pasen is overduidelijk verbinden met de symboliek van het lam. Tijdens de Middeleeuwen werd geroosterd lam het traditionele hoofdgerecht bij het paasdiner van de Paus en wordt sindsdien geserveerd aan menige tafel op Paaszondag in vele Europese landen, waaronder Griekenland en overal op Kreta.
Het paasei heeft verband met bijzonder oude geloofsriten. Het ei was een belangrijk symbool in veel oude beschavingen, zoals die van India en Egypte. Het werd algemeen geloofd dat het universum was voortgekomen uit een groot ei en dat de twee eierschalen correspondeerden met de hemel and de aarde. Het ei was ook verbonden met vruchtbaarheidsriten in de lente bij voor-Christelijke en Indo-Europese volkeren, zoals de oude Kretenzers, en zowel de Egyptenaren als de Perzen hadden de gewoonte eieren te beschilderen in de lente.
Grieken beschilderen hun paaseieren voornamelijk in de kleur rood (scharlakenrood) verwijzend naar het bloed van Christus. Ze gebruiken dan hardgekookte eieren die geverfd worden op Witte Donderdag en vervolgens in gevlochten deegbrood worden gebakken, dat op Paaszondag wordt gegeten. Ook worden in de paasnacht door de Grieken roodgeverfde hardgekookte eieren tegen die van een ander aangetikt en de eigenaar van het laatste ei dat niet gebroken is wordt geacht gelukkig te zijn voor het komende jaar.
In het christendom is het ei altijd symbool geweest van wederopstanding, van de verrijsenis van Christus uit zijn graftombe tot het eeuwige leven. Deze diepere betekenis is over de eeuwen in vergetelheid geraakt en wat rest zijn ge kleurige paaseieren. Chocolade-eieren of eieren van andere zoetwaren zijn dit seizoen favoriet. In de paastijd eten de Grieken ook een hoop paaskoekjes: koulouria en flaounes. Griekse paaswensen
Het ceremonieel van de Heilige Week, de week voor Pasen, eindigt met de viering van Pasen ter ere van de Verrijzenis van Jezus Christus. In de Griekse Orthodoxe Kerk is eigenlijk elke zondag gewijd aan die verrijzenis, 50 zondagen ervoor is de voorbereiding van Pasen. Pasen is dus het "feest der feesten". De 50 dagen voor Pasen heten de periode van de Triodion, en dienen om het geloof in De Heer te versterken. De periode start met "Asmaandag" (of Clean Monday, Kathara Deftera, vgl. met onze aswoensdag), de eerste dag van de Grote Vasten (of Megali Sarakosti), de zevende maandag voor Pasen. Asmaandag is een nationale feestdag in Griekenland en Cyprus, gevierd met uitstapjes en picknicks, waarbij veel vis en schaal- en schelpdieren worden gegeten, maar geen vlees, en er wordt traditioneel gevliegerd.
De 50 dagen na Pasen heten de periode van de Pentecostarion, gewijd aan 'de geestelijke blijdschap, in de wetenschap dat God je altijd bijstaat in het alledaagse leven'. Pasen zelf, de week voor Paaszondag, begint met de Zaterdag van Lazarus, waarop kinderen in Griekenland en Kreta van deur tot deur gaan terwijl ze het lied van Lazaros zingen en geld en eieren ophalen. De volgende dag is Palmzondag, waarop veel mensen naar de kerk gaan en een kruis uit palmbladeren krijgen, dat thuis wordt bewaard de rest van het jaar. Op Heilige Dinsdag maken de huisvrouwen de zoete passbroden (koulourakia, zie boven). Op Heilige Donderdag worden de paaseieren beschilderd en 's avonds wordt de baar (epitaphios) versierd waarop op de avond van Goede Vrijdag het beeld van Christus wordt rondgedragen tijdens de processie door de starten van de dorpjes of steden. Goede Vrijdag is een dag van treuren om de dood van Christus. Er wordt geen zoetigheid gegeten, met in gedachten de azijn die Christus te drinken kreeg aan het kruis. Er wordt linzensoep met azijn gegeten. Deze dag mag niet gewerkt worden met hamer en spijkers (kruis) of naald en draad. 's Avonds wordt het Christusbeeld rondgedragen in een processie na de kerkdienst. Het stelt de begrafenis van de overleden Christus voor. De mensen lopen mee of staan langs de weg met kaarsen in de hand. Op Heilige Zaterdag vindt 's avonds de wederopstandingsmis plaats (Anastasi). Precies om middernacht is er de nachtdienst, die het meest belangrijke moment vormt van het kerkelijke jaar, maar ook onder de mensen zeer grote indruk maakt. In de nacht worden in de kerk alle lichten gedoofd. De priester komt binnen door een deur achter het altaar met een grote kaars in de hand en loopt naar de eerste rij kerkgangers en steekt hun kaars aan, 'het licht van de verrijzenis', waarop ieder aan elkaar het licht doorgeeft en elkaars kaarsen aansteekt en de kerk in volle gloed staat. Men verlaat de kerk net voor middernacht onderwijl zingend "Christus is verrezen" (Christos Anesti). In Kreta is het de gewoonte om de brandende kaars mee naar huis te nemen. Er wordt alle moeite gedaan hem brandende te houden. Thuis worden met de kaars 1 of 3 kruizen gemaakt met roet van de kaars boven de toegansdeur, om het huis en zijn bewoners te zegenen met het licht van Christus' verrijzenis.
Het is de gewoonte voor de jeugd om een groot vreugdevuur te maken bij de kerk, om Judas te verbranden die Christus had verraden. Op Paaszondag is op de middag een kerkdienst die druk wordt bezocht. Het vasten loopt nu af na 7 weken. De Grieken hebben op Paaszondag vele gewoontes, maar de bekendste is die van het verzamelen van de hele familie (soms van over de hele wereld, maar in ieder geval van over heel Griekenland, iedereen terug naar zijn geboortedorp) en dan het roosteren van een lam aan het spit, 'Arni Pashalino tis Souvlas'. Iedereen doet dit, dus er hangt overal een vettige walm. Het moderne Griekse Pasen in de grote steden is veel minder traditioneel. In Athene en Thessaloniki neemt iedereen een week vakantie, waardoor immense files ontstaan. Er is geen lege zitplaats meer te vinden in de vliegtuigen en de veerboten. Als u de kans krijgt eens zelf Pasen in Griekenland of op Kreta mee te maken dan zult u dan niet makkelijk meer vergeten. Ons Kerstmis is er niets bij. U vindt hier 3 persoonlijke ervaringen van toeristen met het Griekse Pasen (in het Engels):
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Laatste update: 18 January, 2009 .
Copyright © World2C ™ Multimedia 1999 - 2012. Alle rechten voorbehouden.
